DaiCuc.comĐại Cục
Đại cục trong công việc

Có nên đổi việc lúc này: đọc thế, lực và thời trước khi nộp đơn nghỉ việc

Đổi việc là một nước đi lớn, khó rút lại. Cách đọc ba chữ thế, lực, thời cho chuyện nghỉ việc, bảng câu hỏi tự soi và các bước chuẩn bị trước khi nộp đơn.

A Vietnamese woman seen from behind sitting alone on a stone bench by the Perfume River in Hue at early evening, looking at the water, soft golden light, wide shot

Có nên đổi việc lúc này hay không phụ thuộc vào ba thứ cùng lúc: thế (vị trí của bạn ở chỗ cũ và chỗ mới), lực (kỹ năng, tiền dự phòng, quan hệ bạn mang theo được) và thời (thời điểm của bạn, của ngành, của gia đình). Chỉ một trong ba thuận thì chưa nên đi; hai trên ba thuận và không cái nào nghịch hẳn thì đáng cân nhắc nghiêm túc.

Nhiều người quyết định đổi việc chỉ bằng một chữ: chán, hoặc một con số: lương cao hơn. Cả hai đều là tín hiệu thật, nhưng chỉ là một mảnh của bức tranh. Bài này mượn ba chữ thế, lực, thời vốn hay được dùng khi bàn binh pháp và đánh cờ để soi một quyết định rất đời thường. Ví dụ xuyên suốt là một nhân viên marketing ở Huế đang cầm lời mời từ TP Hồ Chí Minh. Cuối bài có các bước chuẩn bị nếu bạn quyết đi, và cách ở lại có chủ đích nếu bạn quyết chưa đi.

Ba chữ thế, lực, thời đọc vào chuyện đổi việc

Thế là vị trí. Ở chỗ cũ, bạn đang đứng đâu: được tin tưởng, đang được giao việc lớn, hay đang bị đẩy ra rìa? Ở chỗ mới, bạn sẽ vào với vị trí nào: người được chờ đợi, hay một người trong mười người mới tuyển đợt này? Thế không chỉ là chức danh. Một nhân viên được sếp kéo vào mọi dự án quan trọng có thế mạnh hơn một trưởng nhóm bị gạt khỏi các cuộc họp lớn.

Lực là những gì bạn mang theo được khi bước đi. Kỹ năng có dùng được ở nơi khác không, hay chỉ có giá trị trong hệ thống nội bộ của công ty cũ? Tiền dự phòng đủ sống bao nhiêu tháng nếu chỗ mới không như kỳ vọng? Quan hệ trong ngành có giúp bạn đứng vững nếu phải tìm việc lần nữa không? Lực mỏng thì mọi nước đi đều rủi ro hơn.

Thời là thời điểm. Có ba lớp: thời của bạn (vừa xong một dự án lớn để có kết quả mang theo, hay đang giữa chừng), thời của ngành (đang tuyển nhiều hay đang thu hẹp), và thời của gia đình (có con nhỏ, có cha mẹ cần chăm, vừa vay mua nhà). Một lời mời tốt đến sai thời vẫn có thể là nước đi xấu.

Ba chữ này không phải công thức tính ra đáp án. Chúng là ba ống kính, giúp bạn không nhìn quyết định chỉ qua một ống duy nhất là cảm xúc của tuần này.

Chuyện của chị Hương và lời mời từ TP Hồ Chí Minh

Chị Hương làm marketing bốn năm cho một khu nghỉ dưỡng ở Huế. Chị thấy việc lặp lại, lương tăng chậm. Một công ty du lịch trực tuyến ở TP Hồ Chí Minh mời chị về làm chuyên viên nội dung với mức lương cao hơn khoảng một phần ba. Phản ứng đầu tiên của chị là đi ngay.

Khi ngồi soi kỹ, bức tranh phức tạp hơn. Về thế: ở Huế, chị là người duy nhất hiểu toàn bộ kênh bán phòng của khu nghỉ, giám đốc vừa nói sẽ để chị dẫn đợt đổi thương hiệu năm sau. Ở chỗ mới, chị là một trong nhiều chuyên viên, vị trí chưa rõ. Về lực: kỹ năng viết nội dung và chạy quảng cáo của chị mang đi được, nhưng tiền dự phòng chỉ đủ ba tháng, trong khi chi phí sống ở TP Hồ Chí Minh cao hơn hẳn, phần chênh lệch lương bị ăn mất một nửa. Về thời: mẹ chị ở Huế vừa mổ, cần người gần.

Chị Hương không từ chối thẳng. Chị hỏi công ty mới xem có thể làm từ xa ba ngày một tuần trong sáu tháng đầu không, đồng thời nói chuyện thẳng với giám đốc về lộ trình dẫn đợt đổi thương hiệu. Cuối cùng chị ở lại, với một lời hứa cụ thể về vai trò và mức lương sau dự án. Một năm sau, chị có trong tay một dự án đổi thương hiệu trọn vẹn, thứ làm hồ sơ của chị nặng hơn nhiều so với một năm làm chuyên viên ở nơi mới.

Bảng tự soi: câu hỏi và dấu hiệu thuận, nghịch

Bạn trả lời từng dòng bằng một câu ngắn. Đừng cố cho ra kết quả đẹp; mục đích là thấy chỗ nào đang nghịch mà bạn chưa nghĩ tới.

ChữCâu hỏi tự soiDấu hiệu thuận để điDấu hiệu nên chờ
Thế ở chỗ cũMình có đang được giao việc quan trọng không?Bị gạt ra rìa, không có đường lênSắp được giao việc lớn, có lời hứa rõ
Thế ở chỗ mớiMình vào với vai trò gì, ai là người cần mình?Có người cụ thể chờ mình giải quyết một vấn đề rõTuyển hàng loạt, vai trò mơ hồ
Lực mang theoKỹ năng nào dùng được ở nơi khác?Kỹ năng phổ biến trong ngành, có sản phẩm chứng minhChủ yếu là hiểu quy trình nội bộ
Lực dự phòngNếu chỗ mới không ổn, mình sống được bao lâu?Từ sáu tháng chi tiêu trở lênDưới ba tháng
Thời của mìnhMình đang giữa chừng hay vừa xong một việc lớn?Vừa có kết quả để mang theoĐang giữa dự án, đi bây giờ mất thành quả
Thời của nhàGia đình có biến động lớn trong một năm tới không?Ổn định, mọi người đồng thuậnNgười thân đau ốm, vừa có con, vừa vay lớn

Bảng của chị Hương có bốn dòng nghiêng về chờ. Lương cao hơn không có dòng riêng, vì nó đã nằm trong lực dự phòng và thế ở chỗ mới, sau khi trừ chi phí sống.

Cách đọc từ sử và từ bàn cờ: thời chỉ có nghĩa khi lực đã sẵn

Quang Trung đại phá quân Thanh dịp Tết Kỷ Dậu 1789 là một trong những quyết định về thời được nhắc nhiều nhất trong sử Việt. Cách đọc phổ biến, và đây là một cách đọc bài học chứ không phải diễn biến trận, là: chọn thời điểm đối phương không ngờ tới có thể tạo lợi thế lớn, nhưng thời điểm ấy chỉ dùng được vì trước đó lực lượng đã được chuẩn bị và tập hợp. Thời không thay được lực; thời nhân lên cái lực đã có.

Người chơi cờ tướng cũng có một nguyên lý gần như vậy: đừng vội tấn công khi quân mạnh của mình chưa ra trận. Một đợt tấn công sớm bằng một hai quân thường bị đẩy lui, và lúc đó bạn mất cả thời gian lẫn vị trí. Người có kinh nghiệm đưa xe ra, cho các quân phối hợp được với nhau, rồi mới dồn sức khi thấy cơ hội. Họ vẫn tấn công, chỉ là tấn công khi có đủ quân để theo tiếp, chứ không phải khi vừa thấy một khe hở.

Đem vào chuyện đổi việc, bài học là: một lời mời tốt là thời, nhưng nếu lực của bạn chưa sẵn, như tiền dự phòng mỏng, kỹ năng chưa có sản phẩm chứng minh, thì nhận lời là tấn công sớm. Ngược lại, nếu bạn đã chuẩn bị lực trong một năm, thì một lời mời vừa phải cũng có thể là thời rất đẹp. Câu hỏi không phải "lời mời này có tốt không" mà "mình đã sẵn để dùng nó chưa".

Đi vì bị đẩy hay vì bị kéo: phân biệt trước khi quyết

Bị đẩy là khi chỗ cũ có điều bạn muốn thoát. Sếp khó chịu, việc nhàm, đồng nghiệp độc hại. Lý do này thật, nhưng nguy hiểm vì bạn dễ nhận lời đầu tiên đến tay, miễn là thoát. Người đi vì bị đẩy hay gặp lại đúng vấn đề cũ ở chỗ mới, vì không ai hỏi chỗ mới có vấn đề đó không.

Bị kéo là khi chỗ mới có điều bạn muốn hướng tới. Một vai trò bạn chưa có, một lĩnh vực bạn muốn học, một người sếp bạn muốn làm cùng. Đi vì bị kéo thường bền hơn, vì bạn biết mình đến để làm gì.

Phần lớn trường hợp là cả hai. Cách tách: viết ra ba lý do muốn rời và ba lý do muốn đến. Nếu cột muốn đến chỉ có "lương cao hơn" và "không phải chỗ cũ", bạn đang chủ yếu bị đẩy.

Khi bị đẩy, thử sửa trước khi đi. Một số vấn đề sửa được bằng một cuộc nói chuyện thẳng với sếp hay xin chuyển nhóm trong cùng công ty. Đi rồi mới biết vấn đề sửa được là mất một nước cờ không cần thiết. Nếu đã nói thẳng mà không có gì đổi sau hai ba tháng, lý do bị đẩy của bạn có thêm trọng lượng, và bạn đi với tâm thế đã thử hết đường.

Các bước trước khi nộp đơn nghỉ việc

Nếu sau khi soi ba chữ bạn vẫn quyết đi, đây là trình tự giúp nước đi gọn và không mất lực dọc đường.

  1. Nhận thư mời chính thức bằng văn bản, ghi rõ vị trí, lương, ngày bắt đầu và thời gian thử việc, trước khi nói với ai ở chỗ cũ.
  2. Hỏi chỗ mới ít nhất hai câu về vai trò thật: sáu tháng đầu mình phải giải quyết vấn đề gì, ai đánh giá mình.
  3. Rà lại các khoản liên quan tới thời điểm nghỉ ở chỗ cũ: thưởng cuối năm, ngày phép còn lại, thời hạn báo trước theo hợp đồng.
  4. Hoàn thành hoặc bàn giao gọn phần việc dở. Đây là lực vô hình bạn mang theo: người cũ nhớ bạn đi đẹp.
  5. Nói với sếp trực tiếp trước, rồi mới tới đồng nghiệp. Đừng để sếp nghe từ người khác.
  6. Giữ liên lạc tử tế với nơi cũ. Ngành nào cũng nhỏ hơn bạn tưởng.

Nếu bạn quyết chưa đi, cũng làm một việc cụ thể: hẹn gặp sếp để nói về lộ trình sáu tháng tới, và đặt cho mình một mốc xem lại quyết định. Ở lại có chủ đích khác hẳn ở lại vì ngại. Người ở lại vì ngại thường đợi lời mời tiếp theo rồi lại phân vân y như lần trước. Người ở lại có chủ đích biết mình chờ điều gì, đến khi nào, và lúc mốc đến thì quyết nhanh vì đã có sẵn dữ kiện.

Câu hỏi thường gặp

Bao lâu thì nên đổi việc một lần?

Không có con số đúng cho mọi người. Điều nên tránh là đổi trước khi có một kết quả trọn vẹn để mang theo, vì nhà tuyển dụng sau sẽ nhìn vào việc bạn đã làm xong chứ không nhìn vào số năm.

Lương cao hơn nhiều thì có nên đi ngay không?

Trước hết hãy trừ đi chi phí sống chênh lệch, chi phí đi lại và rủi ro thử việc. Sau đó xem thế ở chỗ mới có rõ không. Mức lương cao kèm vai trò mơ hồ thường khiến bạn phải đổi việc thêm lần nữa sớm.

Có nên báo sếp hiện tại rằng mình nhận được lời mời khác không?

Chỉ nên nói nếu bạn thật sự muốn ở lại với điều kiện tốt hơn và sẵn sàng đi nếu không được. Dùng lời mời như con bài mặc cả mà không định đi có thể làm sếp mất tin bạn.

Nghỉ việc rồi mới tìm việc mới có ổn không?

Ổn khi bạn có tiền dự phòng đủ sáu tháng trở lên và một kế hoạch rõ cho thời gian nghỉ. Nếu dự phòng mỏng, tìm được chỗ mới rồi hãy nghỉ, để bạn không phải nhận việc đầu tiên vì sợ hết tiền.

Gia đình không đồng ý mình đổi việc thì làm sao?

Mời gia đình cùng xem bảng thế, lực, thời. Nhiều khi sự phản đối đến từ một nỗi lo cụ thể như tiền nhà hay khoảng cách, và khi được nói ra rõ ràng, có thể tìm cách giải quyết thay vì tranh cãi chung chung.

Chán việc nhưng chưa có lời mời nào thì nên làm gì?

Dùng thời gian này để tăng lực: hoàn thành một dự án có kết quả, học một kỹ năng mang đi được, gặp gỡ người trong ngành. Khi lời mời đến, bạn sẽ ở thế chọn thay vì thế cần thoát.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138